maandag 2 januari 2012

Lunchlezing (1): literatuur & ziekte


Met een serie lunchlezingen zet de afdeling Literatuur en Cultuur het komende semester [2012] haar onderzoekers in de schijnwerpers. Neem op maandag  16 januari 2012 je broodtrommel mee naar kamer 12A-39 en hoor waar je collega's zich in hun onderzoek mee bezighouden. We starten met een dubbelsessie waarin Wouter Schrover (promovendus Nederlandse letterkunde) en Niels Vonberg (Research Master-student) zullen vertellen over hun onderzoek naar literatuur en ziekte. 

Wouter Schrover zal spreken over "Doodgaan doe je zo? Revivalism en Daniel Kehlmanns 'Rosalie geht sterben'". Niels Vonberg reflecteert op affecten en ziekte in poëzie.

Meer informatie/aanmelden - k.steenbergh@let.vu.nl. Noteer alvast 12 maart - Janet van der Meulen; 14 mei - Diederik Oostdijk.

Met de beste wensen voor het nieuwe jaar!

woensdag 14 december 2011

Studenten op bezoek bij Frans Thomése

Van links naar rechts: P.F. Thomése, Zadok Wiznizer, Chris Veldhuis en Tom Boeije

Op donderdag 8 december 2011 brachten enkele studenten - allen deelnemers aan het college ‘Het literaire veld, theorie en praktijk’ annex ‘Schrijvershuisbezoeken’  - samen met Jacqueline Bel een werkhuisbezoek aan schrijver P.F. Thomése. Ter voorbereiding op dit bezoek was onder meer J. Kessels, the novel gelezen. Stof genoeg om over te praten, want dit boek is rauwer, directer, vulgairder en dus bepaald uit ander hout gesneden dan bijvoorbeeld De Weldoener, een ander prozawerk van diens hand.

Omdat P.F. Thomése ook zelf een prominente rol speelt in deze roman, spitste het gesprek zich toe op het biografische gehalte van het boek. ‘Mijn boeken zijn altijd zowel verzonnen als biografisch. Je schrijft over datgene wat je het beste kent, en dat ben je zelf,’ zei de auteur. Maar hij vindt het wel belangrijk om iets erbij te verzinnen, ‘anders was ik wel non-fictieschrijver geworden.’ 

Zelfs Schaduwkind, dat Thomése schreef na de dood van zijn dochtertje Isa heeft fictionele elementen, bekende hij. Dat je als schrijver af en toe ‘een buitenbeentje’ schrijft vindt hij wel verfrissend. ‘Ik vind het prettig om dingen te beweren die je kunt ontzenuwen. Zo vind ik het situeren van mooie jeugdherinneringen op een plek waar je het niet verwacht, namelijk in een snackbar, wel leuk.’ Overigens was het de  ‘amateur’ Thomése opgevallen dat studenten Neerlandistiek vaak wel een erg heilige opvatting van teksten hebben. Zo leverde een gezamenlijke inventarisatie van de intertekstualiteit in J. Kessels, the novel, toch al gauw Kees ’t Hart, Nabokov en Proust op. De schrijver kon niet ontkennen ‘dat je altijd wel een paar clichés uit de literatuur meeneemt. Die grote jongens loodsen je toch je verhaal binnen,’ vond hij.  

Aan de Kessels-serie komt in elk geval nog geen eind, want het vervolg is in de maak. Maar ‘dat wordt heel anders, want J. Kessels wordt verliefd, en dat is wel een beetje out of character.’ Deze ‘nieuwe Kessels’ speelt zich ditmaal niet af in een snackbar (waar de hoofdpersoon verslaafd raakt aan zowel de billen van de dochter van de uitbater als aan de frikadellen die ze bakt); deze roman heeft een Chinees restaurant als achtergrond. Kessels raakt zelfs verzeild in Shanghai, waar je - by the way - nergens goede bami kan krijgen, zoals in Tilburg-Noord. Dat wordt weer smullen dus!

Annette Jenowein (die dit bericht schreef)

Van links naar rechts: Annette Jenowein, Jacqueline Bel, Zadok Wiznizer, Irwan Droog (op achtergrond), Roos van Rijswijk, P.F. Thomése, Chris  Veldhuis, Tom Boeije, Wil van den Heuvel, Zadok Wiznizer en Marjolein Oskam. Ronald Giphart, VU-schrijver op locatie, maakte de foto

woensdag 23 november 2011

Berkeley


Van eind augustus tot begin november 2011 verbleef promovenda Willemijn van der Linden aan de University of California, Berkeley. Zij volgende daar PhD-seminars en verzorgde enkele colleges. Een aanzienlijk deel van haar onderzoekswerkzaamheden heeft zij verricht in de monumentale en zeer rijke Doe Library (zie de foto), waar ook Harry Mulisch zelf als 'writer in residence' lezend en studerend zou hebben doorgebracht. Willemijn hoopt volgend jaar (2012) haar dissertatie over De ontdekking van de hemel gereed te hebben. 

zaterdag 19 november 2011

Leescultuur op protestante basisscholen


De dochter van de promovenda, lezend op het omslag 
Op woensdag 16 november 2011 15.45 uur verdedigde Erna van Koeven met succes haar proefschrift Zo doen wij dat nu eenmaal; Literatuuropvattingen op open protestants-christelijke basisscholen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Van Koeven is aan Windesheim verbonden als kenniskringlid bij het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs. Promotoren van haar onderzoek waren prof. dr. D.H. Schram en prof. dr. M.L.L. Volman, co-promotor was dr. Y.A.M. Leeman.

Het proefschrift van Erna van Koeven handelt over de wijze waarop open protestants-christelijke basisscholen (een derde van alle basisscholen in Nederland) met kinderliteratuur omgaan. Het raakt daarmee aan de manier waarop op deze scholen wordt gedacht over leescultuur, over levensbeschouwelijke identiteit, over onderwijs met pedagogische kwaliteit en over de protestantse leestraditie. Ben Peperkamp opponeerde. Het boek is uitgegeven onder auspiciën van Stichting Lezen.

Making sense of pain

Onlangs werd de door Wouter Schrover verzorgde presentatie, handelend over de representatie van pijn in een roman van Anna Quindlen, onder de titel "Pain, Pain Management and the Wish to Hasten Death in Anna Quindlen's One True Thing" gepubliceerd in de elektronische congresbundel Pain: Management, Expression, Interpretation. Eds. Andrej Danczak and Nicola Lazenby. Oxford: Inter-Disciplinary Press, 2011, p. 29-37. 

Het e-book kan worden bekeken op de website van InterDisciplinary Press - www.interdisciplinarypress.net.  

woensdag 16 november 2011

Promotiesucces


Op 10 november 2011 is Ksenia Robbe summa cum laude gepromoveerd op het proefschrift Dialogics of Motherhood: Contemporary South African Women's Writing and the Politics of Translocation. Ena Jansen en en prof. Dr. Ansgar Nünning van de Justus-Liebig Universiteit in Giessen begeleidden haar. 

Ksenia heeft Zuid-Afrikaanse "paren" teksten geanalyseerd waarin moederschap wordt gerepresenteerd. Het betreffen Sindiwe Magona’s Mother to Mother en Marlene van Niekerks Agaat, Zoë Wicombs You can’t get lost in Cape Town en Pamphililia Hlapa’s A Daughter’s Legacy, Ellen Kuzwayo’s Call me Woman en Antjie Krogs A Change of Tongue. Een van Robbe’s  conclusies is ‘that the representaions of mothers and experiences of motherhood in all these texts are much more ambiguous than any simple iconic images may suggest. Even the most stereotypical images of mothers rooted in domestic spaces and presenting one’s identity in terms of belonging to family contain the grains of resistant or alternative perspectives which their daughters’ narratives suppress and actualize.’  Moederschap is volgens haar maar één van de belangrijke categorieën die translokale en historisch-gefundeerde perspectieven in cultureel onderzoek mogelijk maken. ‘Such transnational/ transcultural readings keep studying the local yet trace the historical dynamics of how each location is constituted in an ongoing dialogue with other ones.’

Ksenia Robbe is van Russische herkomst en studeerde in 2005 af in ‘African and Oriental Studies’ aan de St Petersburg Universiteit. Daar ontwikkelde zij een interesse in Zuid-Afrikaanse literatuur en leerde Afrikaans en Swahili spreken. Zij functioneert thans in een Duitse academische omgeving en heeft haar proefschrift in voortreffelijk Engels geschreven en verdedigd.

Zie http://cultdoc.uni-giessen.de/wps/pgn/ep/cultdoc/kseniarobbe/ksenia-robbe-ma voor meer informatie over het werk van Ksenia.

woensdag 2 november 2011

Kamer

Dick van Halsema trof in de nalatenschap van de dichter J.H. Leopold een foto aan van diens werkkamer. De kamer waarin de dichter bijna dertig jaar lang gewerkt en gewoond heeft. De foto is op een website van het tijdschrift Tirade te zien. Bezoekers kunnen inzoomen op elementen, zoals het schilderij aan de muur, de boeken op het bureau en de schuin naar achteren geschoven stoel. Dick van Halsema schreef een essay waarin hij de kamer in een ruimer biografisch kader plaatst. Wie herkent de partituur op de piano (zie de foto)?

maandag 31 oktober 2011

De dorpsomroeper is terug


‘De dorpsomroeper is terug!’ Zo luidt de titel van de masterscriptie van Coen Borgman waarmee hij in september 2011 succesvol afstudeerde. Deze titel ontleende hij aan een uitspraak die Adriaan Jaeggi deed bij zijn aanstelling in januari 2005 als "eerste stadsdichter van Amsterdam". De scriptie behelst een onderzoek naar het stadsdichterschap in het algemeen en dat van Jaeggi in het bijzonder.  

De analyse waarvan zijn scriptie verslag doet, bestaat uit drie componenten. In de eerste plaats onderzoekt Borgman actoren en instituties uit het cultureel verleden die elementen van het modern (publiek) stadsdichterschap bevatten. In de tweede plaats atendeert Borgman op enkele buitenlandse instituties waaraan het tegenwoordig (Amsterdams) stadsdichterschap schatplichtig lijkt. En tot slot laat Borgman zien hoe de aanstelling van Adriaan Jaeggi tot stand kwam. Daarbij maakt hij gebruik van  beleidstukken van de gemeente Amsterdam. 

In enkele‘intermezzo’s’ biedt zijn scriptie een beschrijving en interpretatie van twee in de media uitgevochten relletjes die met het stadsdichterschap verband houden; ook deze stukken dragen bij aan een beter begrip van dit 21ste eeuwse culturele verschijnsel.  

Begeleiding: Ena Jansen

maandag 10 oktober 2011

Literatuur op de Zuidas (9)

Der Prozess
Het tweede seizoen van Literatuur op de Zuidas wordt vervolgd! Ex-coach en columnist Martin Šimek is op 10 november 2011 onze gast in Amsterdam Bright City. Aanvang 19.30 uur. 

Šimek, zegt hij, heeft zich altijd hartgrondig gestoord aan coaches die anderen iets aan willen leren. Door zijn communistische jeugd in Tsjechoslowakije gelooft hij niet aan autoriteit. Šimek gebruikt vooral humor bij coaching. En humor vindt hij ook in Kafka's meesterwerk, Het proces, dat in vertaling verschijnt in de mooie Perpetuareeks van Uitgeverij Athenaeum. Elsbeth Etty praat met hem over zijn keuze voor Kafka, Tsjechoslowakije, het communisme en zijn visie op leven, literatuur en zijn werk. 

Meer informatie over de bijeenkomst - georganiseerd door VUconnected, onze groep en Uitgeverij Athenaeum - vind je op deze website. Voor een overzicht van de vorige afleveringen (inclusief videoregistraties) klikke men hier. Iedereen is van harte welkom! 

vrijdag 7 oktober 2011

Nummer 2

Bemoedigend nieuws. De opleiding Nederlands van de Vrije Universiteit staat volgens de Elsevier-studentenranking 2011 (gepubliceerd in Elsevier 67 (2011) nr. 39, p. 106) op een gedeelde tweede plaats - samen met de opleidingen in Leiden, Utrecht en Nijmegen.. Het verschil met de nummer 1 (Groningen) is minimaal. We danken allen die aan dit resultaat hebben bijgedragen! 

Literatuur op de Zuidas (8)


Andersen
De succesvolle reeks "Literatuur op de Zuidas", een initiatief van onze faculteit, VU-connected en uitgeverij Athenaeum, wordt voortgezet. Elsbeth Etty spreekt op 13 oktober 2011 19.30 uur in Amsterdam Birght City, hét lokaal aan de Zuidas, met Karin Spaink - Nederlands columniste, essayiste, publiciste, schrijfster en feministe - over de beroemde Sprookjes van Andersen, vertaald en uitgegeven in de Perpetuareeks van Athenaeum. 

Als kind droomde Karin reeds van de rode schoentjes, de kleine zeemeermin, en de nieuwe kleren van de keizer: ze vond het prachtige verhalen over het (im)perfecte lichaam en uiterlijk. Etty praat met Spaink over haar fascinatie voor dit beroemde werk van de Deense auteur - een fascinatie die bleef, ook toen haar eigen lichaam het liet afweten.

Meer informatie vind je op de site van VUconnected. Iedereen is welkom. 

dinsdag 27 september 2011

Kunst van het lezen

Het cultuurbeleid houdt anno 2011 ook mooie dingen in beweging. Staatssecretaris Zijlstra continueert het landelijke leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen, in samenhang met het Actieplan Laaggeletterdheid 2012-2015

Stichting Lezen en het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) krijgen de opdracht om een vervolgplan op te stellen voor de jaren 2012-2015. Zijlstra stelt jaarlijks bijna 3 miljoen euro beschikbaar. Als lid van de commissie Letteren en Bibliotheken van de Raad voor Cultuur hoop ik graag mee te kunnen nadenken over de richting waarin dit belangrijke programma zich verder zou kunnen ontwikkelen. Lees het rapport wanneer je wil weten wat het programma precies inhoudt: lezen, schrijven, spreken en oordelen is niet voor allen een vanzelfsprekendheid! 

Vrije competitie NWO (2)


Per 1 oktober 2011, voor het tweede opeenvolgend jaar, heeft Ben Peperkamp op verzoek van het GW-gebiedsbestuur zitting genomen in de ("tweede") NWO-beoordelingscommissie "Vrije Competitie". De commissie hoopt de werkzaamheden begin december 2011 af te ronden.

Raadpleeg voor de voor- en nadelen van de collegiale beoordeling (peer review) wikipedia.

Letteren onder de vuur

De geesteswetenschappen liggen onafgebroken onder vuur. Wat zijn de oorzaken van de positie waarin wij ons bevinden, en waar liggen de oplossingen? Om de geest te scherpen, verdiepen wij ons sinds enkele maanden in boeken over de positie en toekomst van onze wetenschap, geschreven door geesteswetenschappers.  

De volgende bijeenkomst is op 10 oktober 2011, 16-17.30 uur, in zaal 12A-39. Aan de orde is Chris Lorenz (ed), If You’re So Smart, Why Aren’t You Rich: Universiteit, markt, en management. Deze bundel bevat een scherpe analyse van de doorwerking van het neoliberalisme in de universiteit. Chris Lorenz analyseert in zijn artikel het “New Public Management” – een combinatie van vrije markt-retoriek en intensieve controle door het management. Iedereen is welkom. Meer informatie op de website letteren-onder-vuur.

vrijdag 16 september 2011

Literatuur en kanker

Aanstaande woensdag 21 september 2011 vindt het jaarlijkse symposium over "Literatuur & Geneeskunde" plaats. In het VU medisch centrum spreken onder andere psychiater Astrid Vellinga en medisch filosoof Arko Oderwald over het thema van dit jaar: kanker. Gastschrijver Ronald Giphart draagt poëzie van Martin Bril voor en Manon Uphoff houdt een publiekslezing "Over kanker in de romanliteratuur". 

Het eerste exemplaar van de essaybundel Ontspoorde cellen. Kanker in fictie, waaraan onze promovendus Wouter Schrover een bijdrage leverde, wordt aangeboden aan hematoloog professor Peter Huijgens. Wouter betoogt in zijn essay, getiteld "Een ongemakkelijke waarheid. Familie en (hulp bij) zelfdoding in One True Thing", dat deze film op narratieve wijze lijkt te suggereren dat voor situaties waarin een terminale patiënt zich niet langer de persoon voelt die hij of zij ooit was en daarom een versnelde dood verlangt, palliatieve zorg geen oplossing heeft. De film laat zien dat in dergelijke gevallen de verantwoordelijkheid voor het gewenste sterven - althans in de VS - in eerste instantie bij de patiënt zelf, maar in tweede instantie ook bij de familie (en/of andere naasten) komt te liggen, simpelweg omdat zorgverleners de verantwoordelijkheid hiervoor niet straffeloos kúnnen nemen - ook al zijn er in de praktijk natuurlijk altijd artsen en verpleegkundigen te vinden die dit soms, op heimelijke wijze, toch doen.

One True Thing onderstreept zodoende op wel erg navrante wijze het belang van de familie in levenseindezorg, maar roept tegelijkertijd de - buitengewoon ongemakkelijke - vraag op of deze stand van zaken te verdedigen is.