http://literatuurensamenleving.nl/?p=7321

Foto's van de expert meeting

Ga naar de nieuwe website

Van de succesvolle expert meeting "narrative medicine" op zaterdag 9 maart 2013 in de OBA zijn door Christina Lammer enkele foto's gemaakt, met onder anderen Rita Charon, Arko Oderwald, Wouter Schrover, Ben Peperkamp en Anne-Fleur van der Meer.

Vrije competitie NWO (3)

Ga naar de nieuwe website

Per 1 oktober 2012 heeft Ben Peperkamp op verzoek van het GW-gebiedsbestuur (nu voor de derde maal) zitting genomen in de ("tweede") NWO-beoordelingscommissie "Vrije Competitie". De commissie - die Peperkamp voorzit - hoopt de werkzaamheden begin december 2012 af te ronden. Meer dan 40 aanvragen liggen ter beoordeling voor.

Ga naar de nieuwe website

Gekweekte regels

Gekweekte regels van Gerling: omslag 

Ga naar de nieuwe website

Op 28 september 2012 wordt in de VU boekhandel het boek gepresenteerd dat Marijntje Gerling heeft geschreven over een van meest gelezen romans van Jan Siebelink, Knielen op een bed violen. Tijdens de bijeenkomst - die 17.00 uur begint - zal Johan Koppenol een feestelijk woordje spreken. Gerling is oud student van Ben Peperkamp (UU) en werkt aan de VU aan een proefschrift over literatuur en religie. Peperkamp zelf is vanwege zware bestuurlijke verplichtingen vanwege de raad voor cultuur verhinderd.

In dit boek - Gekweekte regels; de  boeken van Jan Siebelink senior, uitgegeven bij Brandaan te Barneveld - presenteert Gerling elf boeken die ten grondslag hebben gelegen aan Knielen op een bed violen, een literair werk dat een sterk godsdienstige (zo niet: apert godsdienstwaanzinnige) insteek heeft en waarin meermalen naar (bevindelijk) theologisch werk wordt verwezen. Deze elf boeken zijn afkomstig uit de bibliotheek van vader Siebelink, waarvan de zoon bij het schrijven van zijn roman dankbaar gebruik heeft gemaakt. In Gekweekte regels worden steeds aan de hand van foto's die oude, theologische werken toegelicht en in verband gebracht met aspecten van het proza. Resultaat is een boek dat de lezer inzicht kan verschaffen in de (totstandkoming van) de roman, maar vooral ook in voor de interpretatie cruciale contextuele begrippen als 'Nadere Reformatie' en 'Puritanisme' en bovendien intertekstuele aspecten van de romantekst verduidelijkt.

Dit boek combineert theologie en kerkgeschiedenis met moderne letterkunde op een toegankelijke en aanschouwelijke wijze. Het biedt bovendien voor de lezer van Knielen op een bed violen een interessant inkijkje in het persoonlijk geloof van Siebelinks vader, mede op basis waarvan Siebeink junior zijn bestseller schreef.

Iedereen weet zich thans van harte voor de presentatie uitgenodigd.

Ga naar de nieuwe website

_______________________________________________________________________

Hannah Marije Boij maakte de volgende foto van de aanbieding van het boek, vrijdag 28 september 2012 des namiddags in de VU-boekhandel: links Marijntje, die op het punt staat het eerste exemplaar van Gekweekte regels te overhandigen aan Jan Siebelink.

Ga naar de nieuwe website

Leopold

Kladpapiertje van de dichter J.H. Leopold

Toen de leraar, classicus en dichter Jan Hendrik Leopold in 1925 overleed, liet hij een indrukwekkende hoeveelheid aan ‘poëzie in wording’ na waarnaar inmiddels uitvoerig (editiewetenschappelijk en interpretatief) onderzoek is verricht. Te midden van deze nalatenschap werd ook een tiental nieuwe, voor publicatie geordende verzen aangetroffen. Deze zijn inmiddels postuum verschenen. Blijkens enkele doorhalingen en varianten was Leopold echter nog niet geheel tevreden met deze gedichten, maar gezien het veel grotere aantal varianten en doorhalingen in andere poëzie in wording kan dit stadium, voor een dichter als Leopold, beschouwd worden als behoorlijk finaal: ongeveer zo moet hij het bedoeld hebben.

Mieke van Zonneveld heeft in haar voortreffelijke - klassiek neerlandistische - bachelorscriptie die in de zomer van 2012 zonder noemenswaardige problemen gereed kwam interpretatief onderzoek verricht naar een viertal cyclisch verbonden gedichten uit deze verzameling bijna voltooide verzen. Een ervan begint met de bekende regel ‘U missen en u niet ontgaan....’.

Mieke laat zien dat de door haar bestudeerde teksten in velerlei opzicht exemplarisch zijn voor Leopolds dichterschap, in elk geval voor de laatste periode daarvan. Doel van dit onderzoek was immers aan te tonen dat bestudering van deze vier gedichten en hun (biografische en filosofische) context een tamelijk nauwkeurig portret kunnen opleveren van Leopolds poëticale opvattingen. 

Mieke van Zonneveld, "U missen en u niet ontgaan...." en Leopolds poetica. Bachelorscriptie VU: Amsterdam 2012.

Begeleider: Prof.dr. Ben Peperkamp, die hieronder naast Mieke op een foto staat voor de automaat waarin snoep en cola, 12de verdieping. Gemaakt door Mieke's moeder, de dag van het afstuderen.

Mieke en Ben, 2012 

Monsters en ethiek

Onlangs werd de door Anne-Fleur van der Meer te Oxford verzorgde presentatie over de literaire representatie van klonen (in het bijzonder in de roman De Engelenmaker (2005) van Stefan Brijs) gepubliceerd. Men raadplege "Monsters and the Monstrous as Negotiations of Value" dat is te vinden in de digitale congresbundel Twisted Mirrors. Monstrous Reflections of Humanity. Eds. Seth Alcorn and Steven Nardi. Oxford: InterDisciplinary Press, 2012, p. 11-23. 

De Summary luidt als volgt: "Anne-Fleur van der Meer is interested in the pressure that the science of cloning puts on the distinctions cultures make between natural and unnatural. Using the Flemish novel The Angel Maker, by Stefan Brijs as a text, Van der Meer shows how not only the products of cloning, but also the scientist and processes associated with cloning are portrayed as perverse, inhuman, or abnormal." (Cf. Alcorn and Nardi 2012: ix).

Het e-book verscheen naar aanleiding van een vierdaagse internationale en interdisciplinaire conferentie aan Oxford University (September 2011). De conferentie, genaamd Monsters and the Monstrous, Myths and Metaphors of Enduring Evil, handelde over verschijningsvormen, functies en betekenissen van het monster en het monsterlijke in literatuur, film, architectuur, kunst, religie en wetenschap. Het gehele boek kan worden bekeken op de website van InterDisciplinary Press -www.interdisciplinarypress.net.

Nog dit jaar (vermoedelijk in september 2012) zal opnieuw een publicatie over klonen in De Engelenmaker verschijnen. In Geboorte (eds. Arko Oderwald, Koos Neuvel en Willem van Tilburg. Uitgeverij De Tijdstroom 2012) wijden Anne-Fleur van der Meer en Ben Peperkamp in hun bijdrage "Aartsengelen op sterk water" uit over de wijze waarop de tekst zich mengt in ethische debatten die over klonen gevoerd worden. 

Slagen in cultuur

De bezuinigingen op de basisinfrastructuur slaan gaten in het cultuurbestel. Met name talentontwikkeling en een pluriform cultuuraanbod staan onder druk als gevolg van het overheidsbeleid, dat immers minder middelen voor de kunsten reserveert. Dat constateert de Raad voor Cultuur in ‘Slagen in Cultuur: advies over de culturele basisinfrastructuur 2013 - 2016’ dat eind mei 2012 is verschenen. De raad ziet echter ook positieve ontwikkelingen; de bezuinigingen zetten de sector in beweging. De omslag naar een cultuursector die minder afhankelijk is van de overheid, is in volle gang. Samenwerkingsverbanden blijken een meerwaarde te hebben. 

Ben Peperkamp is mede verantwoordelijk voor de adviezen die de raad heeft gepubliceerd met betrekking tot de sector Letteren en Bibliotheken. De tekst van het advies (en alle latere) kunnen op de site van de raad worden geraadpleegd. 

Leescultuur op protestante basisscholen

De dochter van de promovenda, lezend op het omslag 

Op woensdag 16 november 2011 15.45 uur verdedigde Erna van Koeven met succes haar proefschrift Zo doen wij dat nu eenmaal; Literatuuropvattingen op open protestants-christelijke basisscholen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Van Koeven is aan Windesheim verbonden als kenniskringlid bij het lectoraat Pedagogische Kwaliteit van het Onderwijs. Promotoren van haar onderzoek waren prof. dr. D.H. Schram en prof. dr. M.L.L. Volman, co-promotor was dr. Y.A.M. Leeman.

Het proefschrift van Erna van Koeven handelt over de wijze waarop open protestants-christelijke basisscholen (een derde van alle basisscholen in Nederland) met kinderliteratuur omgaan. Het raakt daarmee aan de manier waarop op deze scholen wordt gedacht over leescultuur, over levensbeschouwelijke identiteit, over onderwijs met pedagogische kwaliteit en over de protestantse leestraditie. Ben Peperkamp opponeerde. Het boek is uitgegeven onder auspiciën van Stichting Lezen.

Kunst van het lezen

Het cultuurbeleid houdt anno 2011 ook mooie dingen in beweging. Staatssecretaris Zijlstra continueert het landelijke leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen, in samenhang met het Actieplan Laaggeletterdheid 2012-2015. 

Stichting Lezen en het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) krijgen de opdracht om een vervolgplan op te stellen voor de jaren 2012-2015. Zijlstra stelt jaarlijks bijna 3 miljoen euro beschikbaar. Als lid van de commissie Letteren en Bibliotheken van de Raad voor Cultuur hoop ik graag mee te kunnen nadenken over de richting waarin dit belangrijke programma zich verder zou kunnen ontwikkelen. Lees het rapport wanneer je wil weten wat het programma precies inhoudt: lezen, schrijven, spreken en oordelen is niet voor allen een vanzelfsprekendheid! 

Vrije competitie NWO (2)

Per 1 oktober 2011, voor het tweede opeenvolgend jaar, heeft Ben Peperkamp op verzoek van het GW-gebiedsbestuur zitting genomen in de ("tweede") NWO-beoordelingscommissie "Vrije Competitie". De commissie hoopt de werkzaamheden begin december 2011 af te ronden.

Raadpleeg voor de voor- en nadelen van de collegiale beoordeling (peer review) wikipedia.

Presentatie in Oxford

Tweedejaars VU-Research Master studente Anne-Fleur van der Meer verbleef van 9 tot en met 14 september 2011 aan Oxford University. Zij presenteerde daar een paper op een vierdaagse internationale en interdisciplinaire conferentie, die werd gehouden op het prachtige Mansfield College (zie de foto). De conferentie, genaamd Monsters and the Monstrous, Myths and Metaphors of Enduring Evil, handelde over verschijningsvormen, functies en betekenissen van het monster en het monsterlijke in literatuur, film, architectuur, kunst, geschiedschrijving, religie en wetenschap. 

In haar presentatie, getiteld ‘Monsters and the Monstrous as Negotiations of Value, Representations of Human Cloning in (Literary) Narrative Fiction’, besprak Anne-Fleur de functie en betekenis van het monsterlijke in representaties van wetenschap; in het bijzonder vroeg zij aandacht voor (het thema) ‘klonen’in literatuur en film. Als casus diende onder meer de veelbesproken Nederlandstalige roman De Engelenmaker (2005) van de Vlaamse auteur Stefan Brijs, waarin klonen (de wetenschapper, zijn methodes en 'producten') evidente connotaties bevat van het monsterlijke en het monster. Daarom kan de roman worden ingebed in een brede scala aan ‘cultural negotiations of value’ die verband houden met de kunstmatige reproductie van leven en de - vaak verstrekkende -  implicaties daarvan. 

Na haar presentatie werd uitvoerig nagepraat over de vraag waar de ‘negotiations’ zich in de roman in het bijzonder op richten. Gesproken werd ook over de vraag hoe De Engelenmaker via ‘het monsterlijke’ de uniciteit, identiteit en autonomie van gekloonde kinderen ter discussie stelt. 

De presentatie van Anne-Fleur zal leiden tot een publicatie in een e-book dat door de organisatie van de conferentie zal worden verzorgd. Ben Peperkamp heeft Anne-Fleur begeleid. 

Metamorfoze

Papier

Bureau Metamorfoze, het Nationaal Programma voor het behoud van het papieren erfgoed, stelt de komende jaren (2011-2013) geld beschikbaar voor de conservering van tijdschriften. Behalve fysieke conservering door bijvoorbeeld ontzuring worden de tijdschriften ook gedigitaliseerd om de originelen, na beschikbaarstelling via internet, zoveel mogelijk aan het gebruik te kunnen onttrekken. 

De uitvoering van digitalisering wil Bureau Metamorfoze centraal beleggen bij de Koninklijke Bibliotheek. De inhoudelijke beoordeling van de voor bewerking aangemelde tijdschriftentitels wil Bureau Metamorfoze graag overlaten aan een inhoudelijke adviescommissie, waarvan prof.dr. Sophie Levie van de Radboud Universiteit Nijmegen voorzitter is. Ben Peperkamp is mei 2011 gevaagd tot deze commissie toe te treden. Daarmee hoopt hij opnieuw een bijdrage te leveren aan de voortgaande digitalisering van ons literair erfgoed. 

RMA-student presenteert op internationale conferentie

Onze researchmaster student, Christina Lammer, presenteerde op de 3rd Global Conference Evil, Women and the Feminine - dat in mei 2011 te Warschau (Polen) plaatsvond - een indrukwekkend paper over de vitale receptie van Charlotte Roche’s roman Feuchtgebiete (in het Nederlands vertaald onder de titel Vochtige Streken). Hierin beschrijft Roche, vanuit het perspectief van een 18jarige vrouw, onder meer een vitaal erotisch leven waarvan zelfbevrediging, anale seks en een eigenzinnige visie op seksuele hygiëne componenten zijn.

Vertrekkend vanuit verschillende (nationale en internationale) kritieken en recensies van dit boek – waarin onder meer de vraag werd gesteld of we hier met “platte porno”, of met juist een “bevrijdend en serieus te nemen manifest” te maken hebben waarin stereotype en gender-gebonden opvattingen over het “ideale (vrouwen)lichaam” worden bekritiseerd - analyseerde Christina de publieke discussie die er over Feuchtgebiete is gevoerd. Daarbij maakte ze gebruik van de discoursanalyse van Michel Foucault, de theorie van het abjecte van Julia Kristeva, en de historische analyse van psychoanalytica Élisabeth Roudinesco.

Naar aanleiding van haar mooie paper ontstond in het bijzonder een discussie over het psychoanalytische deel van de analyse. De aanwezige psychologen bekritiseerden Roudinseco’s gebruik van het DSM (het zogenaamde Diagnostic Statistical Manual of Mental Disorders, een Amerikaans handboek over mentale  aandoeningen dat in de meeste landen als standaard in de psychiatrische diagnostiek dient.). Volgens de critici wordt het DSM namelijk vaak ‘te gemakkelijk’ ingezet. Veelal zijn er kanttekeningen te plaatsen bij een op basis van het DSM gemaakte diagnose omdat dit - ondanks een nadrukkelijke poging daartoe - niet altijd ondubbelzinnig of helder is. Deze vraag naar duidelijkheid van het discours van psychische ziektes binnen het psychologische-psychoanalytische circuit vormde uiteindelijk weer een mooie brug naar Foucault en zijn betekenis binnen de literatuurwetenschappen. Want om een analyse van (machts)relaties en het publiek en literair discours was het Christina in de eerste plaats te doen.

Illustratie hierboven: cover van Stern, nr. 19, 30 april 2008, met de tekst: "Feuchtgebiete. Der unglaubliche Erfolg von Charlotte Roche und die neue Lust der Frauen an der Provokation". Op de buik van het model: een miniportret van Roche en haar boek. Een analyse van dit Stern-omslag is zo eenvoudig nog niet! Daaronder: de Nederlandse vertaling (roze, met "pleister").

Prof.dr. Ben Peperkamp had de eer Christina bij de congresvoorbereidingen te mogen assisteren.

Symposium over Rutger Kopland

Op 11 november 2011 is er bij het departement Religiewetenschap & Theologie van de Universiteit Utrecht een feestelijk symposium over levensbeschouwelijke aspecten van het werk van Rutger Kopland. De dichter zal het symposium hoogstpersoonlijk openen en afsluiten met een voorlezing uit eigen werk. Andere sprekers op deze dag zijn onder meer Arnon Grunberg, Marjoleine de Vos en Johan Goud.

Ook Ben Peperkamp zal er spreken; hij zal aandacht vragen voor wetenschappelijke (psychiatrische) aspecten van Koplands poëzie, zoals in [onderstaand fragment uit] het gedicht 'De chemie van de ziel' (Verzamelde gedichten. Amsterdam 2010, derde vermeerderde druk, p. 412) waarin een fysiologische of biochemische verklaring van "een gelukkig herinnering" per saldo reductionisch en ijdel blijkt. Is dat een laat of indirect protest tegen wat gemeengoed is geworden sinds Ohne Phosphor kein Gedanke: Jacob Moleschott und der philosophisch-naturwissenschaftliche Materialismusstreit im späten 19. Jahrhundert? 

met de mooiste machines is er gekeken

waar en wanneer onze moleculen veranderen

in zoiets vluchtigs als bijvoorbeeld

een gelukkige herinnering

en waar en wanneer die herinnering

weer in de moleculen verdwijnt

op dezelfde plek op hetzelfde moment

en jawel: de beeldschermen bleven leeg

en de printers zwegen - duidelijker

bewijs is er niet.

Over machines gesproken? Waarom beschik ik niet over een digitale concordantie van deze gedichten, waarmee de tekstplaatsen getoond kunnen worden waar zo overvloedig gevoeld, gezien, gedacht, herinnerd, getast, gevraagd, gekend, getwijfeld of veranderd wordt - ten bewijze van Koplands fascinatie voor de subtiliteit én complexiteit van de geest (of moet ik zeggen: ziel)? Hieronder: een molecuulmodel van serotonine, een neurotransmitter met een exciterende werking - een potentiële geluksverbinding dus.

Ben Peperkamp & de Raad voor Cultuur

Prof. dr. Ben Peperkamp, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, is per 1 maart 2011 - op voordracht van de Raad voor Cultuur - door Drs. Halbe Zijlstra, de Staatssecretaris van OCW, benoemd tot voorzitter van de Commissie Letteren & Bibliotheken. Hij volgt daarmee Anne Rube op, die het voorzitterschap vele jaren vervulde. Eerder was Ben Peperkamp lid van een Verkenningscommissie van de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid, AWT, en adviseur bij het Nederlands Letterenfonds en het Brabants Kenniscentrum Kunst en Cultuur, BKKC.

Heb je het dan al niet druk genoeg? "Ja! Maar in tijden van evidente zorg over de toekomst van onze kunstsubsidies en openbare bibliotheekvoorzieningen (klik hier voor een voorbeeld) is een geëngageerd beleid meer dan nodig. Ik hoop daaraan constructief met de overige commissieleden, het uitmuntende secretariaat van de Raad en de betrokken ambtenaren van het Ministerie bij te dragen. Deze zomer werk ik me in, door het lezen van vele oude én nieuwe stukken en breng ik werkbezoeken aan betrokken (lees ook: door bezuinigingen getroffen) instellingen. Moedig verder, moedig verder! Het denken over nieuwe vormen van publiek-private samenwerking, slimme digitalisering van ons (literaire) erfgoed en de functie van de openbare bibliotheken in een veranderend medialandschap vormen daarbij speerpunten. Vanuit de Faculteit der Letteren van de Vrije Universiteit, die een maatschappelijk betrokken onderzoeksinstelling wil zijn, weet ik me bij dit nieuwe advieswerk krachtig ondersteund."

De Raad voor Cultuur is het wettelijke adviesorgaan van de regering en het parlement op het terrein van kunst, cultuur en media. De Raad is onafhankelijk en adviseert, gevraagd en ongevraagd, over actuele beleidskwesties en subsidiebesluiten. De raad stond volop in de belangstelling van de pers, toen bleek dat het advies van de raad over het cultuurbeleid 2013-2016 op onderdelen botste met de beleidsvoornemens van de Staatssecretaris van OCW, Zijlstra. Het is wachten op de studie waarin de politieke, sociaal-maatschappelijke, institutionele, economische en esthetische dimensies van het protest worden geanalyseerd. Want de boosheid - "Nederland schreeuwt" - heeft de zaak er niet altijd helderder op gemaakt.

Kunst & Markt

Het NWO-programma Transformaties in Kunst en Cultuur organiseert op 26 mei 2011 een slotcongres over recente ontwikkelingen op het gebied van Kunst & Markt. 

"De kunst- en cultuursector is zich de laatste decennia steeds meer gaan richten op de markt en een bedrijfmatige aanpak van bestuur en uitvoering. Kunstenaars ontpopten zich als culturele ondernemers, musea timmerden aan de weg met megatentoonstellingen, museumshops en merchandising. Deze heroriëntatie op vraag- en afzetmogelijkheden kwam deels op eigen initiatief, deels onder druk van de politiek tot stand. Het economische discours domineert inmiddels het overheidsbeleid ten aanzien van kunst en cultuur, wat zorgt voor onrust in de wereld van kunstenaars, kunstliefhebbers, musea en andere culturele instellingen, zeker nu er vanwege de recessie fors bezuinigd moet worden. De culturele elite en de belangrijkste spelers binnen het culturele veld hebben traditioneel een aversie tegen alles wat 'riekt naar commercie'. De mythe van de autonomie van de kunsten voedt deze houding. Tegelijkertijd zijn juist de hogere sociale klassen alleseters geworden op het gebied van kunst en cultuur. Dit veranderde consumptiepatroon heeft echter nauwelijks geleid tot een genuanceerdere houding ten aanzien van de markt.

De sprekers op dit congres zullen proberen deze complexe constellatie inzichtelijk te maken op basis van hun onderzoek en praktijkervaringen. De inzet is om een dialoog tot stand te brengen tussen wetenschappers, kunstenaars, curatoren, beleidsmakers, en andere professionals om samen de fundamentele veranderingen waarmee de culturele sector geconfronteerd wordt te duiden."

Ben Peperkamp had de afgelopen jaren zitting in de programmacommissie. Meer informatie op de website van NWO. De tekst van het oorspronkelijke - visionaire - programma kan nog steeds worden gelezen

Wetenschap in De Engelenmaker van Stefan Brijs

In zijn researchmasterscriptie - die hij op drie maart 2011 des middags afrondde - heeft onze student Bob Hopman onderzoek gedaan naar de wijze waarop biomedische kennis is gerepresenteerd in de roman De engelenmaker (Atlas: Amsterdam 2005) van Stephan Brijs. Brijs vertelt in dit literaire werk over een maniakale wetenschapper (Victor Hoppe), die met grote ijver onderzoek verricht naar cloning. Biomedische experimenten en ethische en technologische bespiegeling over contemporaine (biomedische) wetenschap, vormen belangrijke aspecten van het verhaal. 

In de intertekstueel georiënteerde analyse van Bob wordt beargumenteerd dat de wijze waarop wetenschap in De Engelenmaker is verwerkt, in twee - samenhangende - dimensies kan worden beschreven. 

In de eerste plaats kan het monomane hoofdpersonage - dat een gedemoraliseerde, soms zelfs perverse visie koestert op kennis en kennisbeheer - worden begrepen tegen de achtergrond van een traditie in de West-Europese en Amerikaanse literatuur- en cultuurgeschiedenis. Deze traditie is onder andere door Rosslyn D. Haynes getypeerd in haar boek From Faust to Strangelove: Representations of the Scientist in Western Literature. Victor Hoppe bezit immers alle kenmerken van de inmiddels stereotype geworden Victor Frankenstein uit de beroemde roman van Mary Shelley (1818) en daarop gebaseerde toneel- en filmbewerkingen, omdat hij een briljante geest en ijzeren wetenschappelijke discipline koppelt aan totale onverschilligheid voor de ethische, emotionele én sociale implicaties van zijn handelen. Zowel Hoppe als Frankenstein representeren de ambivalente waarde die wetenschap in het publiek domein veelvuldig krijgt toebedeeld. Behalve van winst (inzicht, beheersing van de natuur) getuigen beiden ook van verlies (beschadiging, lijden, corruptie). 

In de tweede plaats kan De engelenmaker worden gelezen tegen de achtergrond van de gedocumenteerde praktijken en specialistische publicaties uit het biomedische wetenschapsveld. Bob bewijst met kracht van argumenten dat Brijs zijn verhaal niet uit de duim heeft gezogen, maar dat de auteur juist veelvuldig gebruikt heeft gemaakt, of verwijst naar bestaande wetenschappelijke publicaties. Vele daarvan heeft Bob voor zijn onderzoek getraceerd en in samenhang getypeerd. Wel is er bij deze verwijzingen voortdurend sprake van vereenvoudigding of vervorming - mede ten behoeve van de verhaallijn. Dat laat onverlet dat de roman nadrukkelijk blijkt te zijn ingebed in eigentijdse wetenschappelijke ontwikkelingen, die ook in de samenleving tot heftig debat hebben geleid en nog altijd actueel zijn. Hoever mogen we gaan met het modificeren van (menselijk) leven? Wat betekent het, wanneer we onszelf clonen? Literatuur mengt zich hier in een fundamenteel debat over de 'waarden' van het leven. 

De scriptie biedt vele inzichten in de wijze waarop literatuur zich tot wetenschappelijke en publieke discussies verhoudt en vormt daarmee een bijdrage aan het Literature & Science-onderzoek van onze groep. Wij complimenteren Bob met zijn voltooide werk.

R.G. Hopman: 'Uit een rib en mens maken, dat kan perfect’: representatie van wetenschappelijke kennis in de roman De engelenmaker van Stefan Brijs. Masterscriptie VU: Amsterdam 2011. Begeleider: Prof. dr. Ben Peperkamp. Tweede beoordelaar: Willemijn van der Linden, MPhil. 

Facebook & Twitter

VU Moderne Nederlandse Letterkunde is nu ook op facebook te vinden. Waarom? Het antwoord staat onder meer hier? Wie kijkt er mee? [De link werkt soms wat vertraagd - maar daar kan ik niets aan doen.] En dan is er ook nog http://twitter.com/#!/bpeperkamp. We laten geen kans onbenut onze mooie opleiding langs digitale weg te promoten.

Literatuur en religie

In 2008 begon Drs. Marijntje Gerling, die zowel letteren als theologie studeerde aan de Universiteit Utrecht, bij Ben Peperkamp met haar (buiten)promotieonderzoek naar de dynamische betrekkingen tussen literatuur en religie. Haar interesse voor dit onderwerp werd gewekt toen zij begon aan haar doctoraalscriptie waarin het intertekstuele verband tussen Das Heilige (1917) van de theoloog Rudolf Otto (1869-1937) en de roman Siegfried (2001) van Harry Mulisch wordt onderzocht. Dit werk mondde uit in een mooi artikel: 'Siegfried en Das Heilige. Over de representatie van godsdienstwetenschappelijke kennis in een roman van Harry Mulisch’, in: Nederlandse Letterkunde 12 (2007), p. 73-93.

Ook in haar dissertatie wil Gerling onderzoeken hoe moderne Nederlandstalige literatuur en religie zich tot elkaar verhouden. Haar uitgangspunt is dat het begrip religie in onze cultuur en literatuur géén eenduidige categorie aanduidt, maar betrekking heeft op uiteenlopende dimensies van taal, handelingspraktijk en (boven)werkelijkheid  en dat deze meerduidigheid in de analyse van literaire representaties van religie moet worden meegenomen. Een en ander zal worden uitgewerkt en gedemonstreerd in een intertekstuele analyse en interpretatie van Jan Siebelinks bestseller Knielen op een violen.

Marijntje Gerling werkt momenteel als literatuurcritica bij het Nederlands Dagblad. 

Protest, 21 januari 2011

We staat niet op de schitterende foto die op de voorpagina van NRC van 21 januari 2011 werd afgedrukt, noch op de fotosite van de VSNU, maar Johan Koppenol en ik waren er wél, in Den Haag: verenigd in protest tegen de beoogde bezuinigingen op het hoger onderwijs. Op onderstaande foto staat mijn collega proximus met toga, baret en sjaal op het Lange Voorhout, voor de autobus die ons van de VU naar de hoofdstad bracht.

Prof.dr. Johan Koppenol